Jeśli optycznie porównamy ksylitol ze zwykłym cukrem praktycznie nie zauważymy różnicy, ale w działaniu to dwa przeciwieństwa. Ksylitol nie fermentuje w przewodzie pokarmowym tak jak glukoza, fruktoza, sacharoza czy laktoza. Podobnie jak cukier może być stosowany do przeróbki w wysokich temperaturach.
Ksylitol wytarza w organizmie odczyn zasadowy, a więc wskazany jest przy:   

• próchnicy zębów i chorobach dziąseł, np. paradontozie
• suchości w ustach (stymuluje wydzielanie śliny)    
• zapaleniu ucha środkowego
• przeciwdziała tworzeniu się bakterii gnilnych
• przy infekcjach górnych dróg oddechowych (tj. katar, infekcja gardła, zatok) - działanie antybakteryjne
• stosowany jako środek zapobiegawczy przeciw bakteryjnemu zakażeniu płuc i oskrzeli u chorych na mukowiscydozę
• przyjazny przy nadkwasocie żołądka, alergii, astmie
• likwiduje niemiły zapach z ust

Ksylitol przyswojony przez organizm wspomaga usuwanie wolnych rodników, przyczyniając się do przedłużenia sprawności tkanek i narządów. Praktycznie jedna trzecia ksylitolu zostaje zaabsorbowana przez wątrobę, a pozostała ilość w głębi jelit działa jak rozpuszczalny błonnik, powodując wytwarzanie specyficznych kwasów tłuszczowych, regulując poziom tłuszczów w krwioobiegu.