(0)
Borelioza
Jako oddzielna jednostka chorobowa wyodrębniona została z końcem lat siedemdziesiątych XX wieku, natomiast objawy kliniczne były opisywane jako samodzielne schorzenia już w XIX wieku.
W 1910 r. Arvid Afzelius po raz pierwszy opisał wolno powiększającą się zmianę skórną, powstałą w wyniku ukłucia kleszcza i nazwał ją rumieniem wędrującym erythema migrans.
W Polsce zachorowania na boreliozę zaczęto rozpoznawać dopiero z końcem lat osiemdziesiątych. Rezerwuarem bakterii jest około 300 różnych gatunków ssaków – głównie gryzonie, jelenie, sarny, wilki, a także konie, owce i krowy. Bakterie przenoszone są głównie ze śliną zakażonych kleszczy (każdej z jego postaci: larwy, nimfy i imago).
Krętek (bakteria spiralna) Borrelia burgdorferi
Cechą charakterystyczną wyróżniającą krętki spośród innych bakterii jest ich zdolność do zmiany morfologii. Dotyczy ona zarówno budowy: zewnętrznej, kształtu, jak i struktury chemicznej.
Krętki wykazują ogromną elastyczność w przystosowaniu swoich procesów życiowych do bardzo różnych warunków (kleszcz, gryzoń, człowiek, różne tkanki). Zdolność do wielokrotnej przebudowy struktury morfologicznej tej bakterii jest przyczyną trudności diagnostycznych i interpretacyjnych. W odpowiedzi na zmienione białka antygenowe powstają przeciwciała, których wykrycie jest niemożliwe z powodu braku odpowiednich testów.
Ze względu na różne środowiska, jakie napotyka na swej drodze (kleszcz lub stałocieplny ssak i ich różne tkanki) dopasowuje swój metabolizm do zupełnie różnych substancji odżywczych, co powoduje znaczne zmiany w budowie wszystkich białek, nie tylko powierzchniowych.
Podczas złożonego cyklu życiowego krętek musi:
- rozpoznawać środowisko zewnętrzne i poruszać się w nim
- przylegać i uwalniać się w różnych rodzajach tkanek
- unikać strawienia w jelicie kleszcza
- unikać układu odpornościowego zarówno kleszcza jak i ssaków.
Bakteria występuje w organizmie człowieka w trzech formach. Forma spiralna (krętek) w niekorzystnych warunkach szybko zmienia się w pozbawioną ściany komórkowej owalną formę L lub „rozpada” się, tworząc bardzo dużą ilość cyst.
Bakteria jest wrażliwa na antybiotyki. Poszczególne formy mają różną wrażliwość. Krętki giną pod wpływem penicylin lub cefalosporyn, formy L wrażliwe są tylko na tetracykliny lub makrolidy, natomiast cysty oporne są na wszystkie antybiotyki.
Borrelia żyje wewnątrzkomórkowo i z łatwością przekracza barierę krew-mózg, co stwarza dodatkowe, poważne problemy w czasie leczenia. Zwykle usadawia się w tkance łącznej (skóra, ścięgna, ściany naczyń krwionośnych, w tym mózgowych), w mięśniach i w tkance nerwowej.
Formy przetrwalnikowe – cysty często wytwarzane są przez krętki wewnątrz takich komórek jak makrofagi, limfocyty i fibroblasty i w ten sposób unikają działania antybiotyków.
Po ukąszeniu kleszcza bakterie gwałtownie rozprzestrzeniają się w układzie krwionośnym i już po 12 godzinach można je wykryć w centralnym układzie nerwowym, dlatego również wczesne infekcje wymagają długotrwałej terapii antybiotykami zdolnymi przeniknąć do wszystkich tkanek w odpowiednim stężeniu.
Obraz kliniczny czyli wiele „twarzy” boreliozy
Borelioza jest chorobą układową, przewlekłą, charakteryzującą się różnorodnością i mnogością objawów klinicznych, które upodabniają ją do wielu innych schorzeń i utrudniają rozpoznanie.
Jeśli ukłucie kleszcza zostało niezauważone, a rumień nie wystąpił, lub również pozostał niezauważony, chorobę można podejrzewać w przypadku wystąpienia licznych objawów z różnych układów (nerwowy, mięśniowo-szkieletowy, pokarmowy, hormonalny) u człowieka poprzednio zdrowego.
Etapy choroby:
W Europie najczęściej używa się podziału klinicznego ustalonego przez Asbrink i Hovmarka, którzy wyróżniają:
- boreliozę wczesną – stadium zakażenia ograniczonego i stadium zakażenia rozsianego
- boreliozę późną – stadium zakażenia przewlekłego.
Obraz kliniczny jest zmienny i zdarza się współistnienie różnych faz choroby u jednego pacjenta.
Okres wylęgania choroby w postaci rumienia wędrującego wynosi średnio od 3 do 30 dni.
Borelioza wczesna - etap zakażenia ograniczonego:
Erythema migrans – rumień wędrujący, pojawia się w miejscu ukłucia i stopniowo rozszerza, może mu towarzyszyć pieczenie skóry i świąd.
Objawy:
- grypopodobne (bóle mięśni, głowy i stawów)
- zaburzenia czucia i kołatanie serca
- chłoniak limfocytarny skóry.
Borelioza wczesna - etap zakażenia rozsianego:
- rumień wędrujący mnogi (wtórny)
- zapalenie stawów (niesymetryczne, dotyczy głównie dużych stawów, ale zajęte mogą być wszystkie stawy)
- zapalenie mięśnia sercowego
- zapalenie nerwu trójdzielnego.
Objawy:
- zapalenia lub podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych i nerwów obwodowych
- osłabienie, bóle głowy, sztywność karku
- przewlekłe zmęczenie
- zaburzenia czucia
- zaburzenia pamięci.
Borelioza późna - stadium zakażenia przewlekłego:
- przewlekłe zanikowe zapalenie skóry powodujące powstawanie trudno gojących się owrzodzeń
- zmiany w układzie krążenia – zaburzenia rytmu, bloki przedsionkowo-komorowe, zapalenie osierdzia, wsierdzia i mięśnia sercowego.
Objawy:
- neurologiczne – zapalenie nerwów czaszkowych (najczęściej VI i VII), zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, paraliż twarzy, niedowłady kończyn, depresja, otępienie, bóle korzonkowe, psychozy, niedowłady
- bóle i obrzęki stawów z wysiękami
- zaburzenia widzenia
- sztywność stawów i kręgosłupa szyjnego
- bóle i kurcze mięśni
- bezsenność.
Leczenie boreliozy
Ze względu na bardzo szybką zmianę formy strukturalnej Borrelii, a co za tym idzie zmiany wrażliwości na leki, terapia jest długotrwała i uciążliwa dla pacjenta.
Wczesne stadia choroby powinny być leczone tetracyklinami lub β-laktamami (amoksycylina) w dużych dawkach przez okres 4 do 6 tygodni.
Późne stadia boreliozy wymagają wielomiesięcznego podawania antybiotyków (nawet ponad rok)
W przypadku neuroboreliozy leczenie musi polegać na dożylnym podawaniu cefalosporyn III generacji (ceftriakson dobrze penetruje do układu nerwowego) przez około 2 miesiące, a potem przez kilka następnych miesięcy powinno się kontynuować leczenie doustnie np. tetracyklinami.
Dotychczas nie znaleziono jeszcze antybiotyku w pełni skutecznego w leczeniu boreliozy, który zapobiegałby częstym nawrotom choroby w jej późnym stadium, czyli nie rozpoznanej we właściwym momencie lub po prostu źle leczonej.
Źródło: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie
W Polsce zachorowania na boreliozę zaczęto rozpoznawać dopiero z końcem lat osiemdziesiątych. Rezerwuarem bakterii jest około 300 różnych gatunków ssaków – głównie gryzonie, jelenie, sarny, wilki, a także konie, owce i krowy. Bakterie przenoszone są głównie ze śliną zakażonych kleszczy (każdej z jego postaci: larwy, nimfy i imago).
Krętek (bakteria spiralna) Borrelia burgdorferi
Cechą charakterystyczną wyróżniającą krętki spośród innych bakterii jest ich zdolność do zmiany morfologii. Dotyczy ona zarówno budowy: zewnętrznej, kształtu, jak i struktury chemicznej.
Krętki wykazują ogromną elastyczność w przystosowaniu swoich procesów życiowych do bardzo różnych warunków (kleszcz, gryzoń, człowiek, różne tkanki). Zdolność do wielokrotnej przebudowy struktury morfologicznej tej bakterii jest przyczyną trudności diagnostycznych i interpretacyjnych. W odpowiedzi na zmienione białka antygenowe powstają przeciwciała, których wykrycie jest niemożliwe z powodu braku odpowiednich testów.
Ze względu na różne środowiska, jakie napotyka na swej drodze (kleszcz lub stałocieplny ssak i ich różne tkanki) dopasowuje swój metabolizm do zupełnie różnych substancji odżywczych, co powoduje znaczne zmiany w budowie wszystkich białek, nie tylko powierzchniowych.
Podczas złożonego cyklu życiowego krętek musi:
- rozpoznawać środowisko zewnętrzne i poruszać się w nim
- przylegać i uwalniać się w różnych rodzajach tkanek
- unikać strawienia w jelicie kleszcza
- unikać układu odpornościowego zarówno kleszcza jak i ssaków.
Bakteria występuje w organizmie człowieka w trzech formach. Forma spiralna (krętek) w niekorzystnych warunkach szybko zmienia się w pozbawioną ściany komórkowej owalną formę L lub „rozpada” się, tworząc bardzo dużą ilość cyst.
Bakteria jest wrażliwa na antybiotyki. Poszczególne formy mają różną wrażliwość. Krętki giną pod wpływem penicylin lub cefalosporyn, formy L wrażliwe są tylko na tetracykliny lub makrolidy, natomiast cysty oporne są na wszystkie antybiotyki.
Borrelia żyje wewnątrzkomórkowo i z łatwością przekracza barierę krew-mózg, co stwarza dodatkowe, poważne problemy w czasie leczenia. Zwykle usadawia się w tkance łącznej (skóra, ścięgna, ściany naczyń krwionośnych, w tym mózgowych), w mięśniach i w tkance nerwowej.
Formy przetrwalnikowe – cysty często wytwarzane są przez krętki wewnątrz takich komórek jak makrofagi, limfocyty i fibroblasty i w ten sposób unikają działania antybiotyków.
Po ukąszeniu kleszcza bakterie gwałtownie rozprzestrzeniają się w układzie krwionośnym i już po 12 godzinach można je wykryć w centralnym układzie nerwowym, dlatego również wczesne infekcje wymagają długotrwałej terapii antybiotykami zdolnymi przeniknąć do wszystkich tkanek w odpowiednim stężeniu.
Obraz kliniczny czyli wiele „twarzy” boreliozy
Borelioza jest chorobą układową, przewlekłą, charakteryzującą się różnorodnością i mnogością objawów klinicznych, które upodabniają ją do wielu innych schorzeń i utrudniają rozpoznanie.
Jeśli ukłucie kleszcza zostało niezauważone, a rumień nie wystąpił, lub również pozostał niezauważony, chorobę można podejrzewać w przypadku wystąpienia licznych objawów z różnych układów (nerwowy, mięśniowo-szkieletowy, pokarmowy, hormonalny) u człowieka poprzednio zdrowego.
Etapy choroby:
W Europie najczęściej używa się podziału klinicznego ustalonego przez Asbrink i Hovmarka, którzy wyróżniają:
- boreliozę wczesną – stadium zakażenia ograniczonego i stadium zakażenia rozsianego
- boreliozę późną – stadium zakażenia przewlekłego.
Obraz kliniczny jest zmienny i zdarza się współistnienie różnych faz choroby u jednego pacjenta.
Okres wylęgania choroby w postaci rumienia wędrującego wynosi średnio od 3 do 30 dni.
Borelioza wczesna - etap zakażenia ograniczonego:
Erythema migrans – rumień wędrujący, pojawia się w miejscu ukłucia i stopniowo rozszerza, może mu towarzyszyć pieczenie skóry i świąd.
Objawy:
- grypopodobne (bóle mięśni, głowy i stawów)
- zaburzenia czucia i kołatanie serca
- chłoniak limfocytarny skóry.
Borelioza wczesna - etap zakażenia rozsianego:
- rumień wędrujący mnogi (wtórny)
- zapalenie stawów (niesymetryczne, dotyczy głównie dużych stawów, ale zajęte mogą być wszystkie stawy)
- zapalenie mięśnia sercowego
- zapalenie nerwu trójdzielnego.
Objawy:
- zapalenia lub podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych i nerwów obwodowych
- osłabienie, bóle głowy, sztywność karku
- przewlekłe zmęczenie
- zaburzenia czucia
- zaburzenia pamięci.
Borelioza późna - stadium zakażenia przewlekłego:
- przewlekłe zanikowe zapalenie skóry powodujące powstawanie trudno gojących się owrzodzeń
- zmiany w układzie krążenia – zaburzenia rytmu, bloki przedsionkowo-komorowe, zapalenie osierdzia, wsierdzia i mięśnia sercowego.
Objawy:
- neurologiczne – zapalenie nerwów czaszkowych (najczęściej VI i VII), zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, paraliż twarzy, niedowłady kończyn, depresja, otępienie, bóle korzonkowe, psychozy, niedowłady
- bóle i obrzęki stawów z wysiękami
- zaburzenia widzenia
- sztywność stawów i kręgosłupa szyjnego
- bóle i kurcze mięśni
- bezsenność.
Leczenie boreliozy
Ze względu na bardzo szybką zmianę formy strukturalnej Borrelii, a co za tym idzie zmiany wrażliwości na leki, terapia jest długotrwała i uciążliwa dla pacjenta.
Wczesne stadia choroby powinny być leczone tetracyklinami lub β-laktamami (amoksycylina) w dużych dawkach przez okres 4 do 6 tygodni.
Późne stadia boreliozy wymagają wielomiesięcznego podawania antybiotyków (nawet ponad rok)
W przypadku neuroboreliozy leczenie musi polegać na dożylnym podawaniu cefalosporyn III generacji (ceftriakson dobrze penetruje do układu nerwowego) przez około 2 miesiące, a potem przez kilka następnych miesięcy powinno się kontynuować leczenie doustnie np. tetracyklinami.
Dotychczas nie znaleziono jeszcze antybiotyku w pełni skutecznego w leczeniu boreliozy, który zapobiegałby częstym nawrotom choroby w jej późnym stadium, czyli nie rozpoznanej we właściwym momencie lub po prostu źle leczonej.
Źródło: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie
Komentarze
Napisz komentarz